نگراني‌هاي بازار نفت از اقدام نظامي غرب عليه سوريه به حقيقت پيوست. بامداد روز شنبه، هنگامي که بازارهاي جهاني از جمله نفت به يک هفته فعاليت خود پايان داده بودند؛ آمريکا و متحدانش دمشق را هدف حمله‌ هوايي خود قرار دادند تا پيش‌بيني «نفت ۱۰۰ دلاري» بار ديگر در تيتر اخبار مشاهده شود. بر اساس گزارش‌هاي موجود، آمريکا، انگليسو فرانسه ساعت ۴ بامداد روز گذشته حمله‌اي ۵۰ دقيقه‌اي را به خاکسوريه آغاز کردند که طي آن مناطقي از دمشق و ديگر بخش‌هاي اين کشور بمباران شد. هرچند در زمان وقوع اين حملات بازارهاي جهاني تعطيل بودند، اما بالا گرفتن تنش‌ها ميان سران کشورهاي غربي و سوريه و متحدانش در طول هفته گذشته، موجب افزايش قيمت نفت شدند. بر اين اساس بود که در پايان روز جمعه طلاي سياه بيشترين رشد هفتگي از ماه جولاي(مصادف با مرداد) را به ثبت رساند. در اين ميان، گزارش‌هاي رسمي از کاهش سطح ذخاير جهاني نفت خام و نزديک شدن آن به ميانگين پنج سال گذشته نيز بي‌اثر نبود و تبديل به سوخت مکمل رشد قيمت نفت شد.

پيش از بالا گرفتن احتمال وقوع حمله نظامي، در روزهاي نخست هفته گذشته، اين کاهش تنش‌هاي تجاري ميان چين و آمريکا بود که باعث تقويت قيمت نفت شده بود. دوشنبه هفته گذشته روزي بود که بازار جهاني نفت با ۲ درصد رشد قيمت نخستين روز کاري را آغاز کرد. اين جهش مثبت در پي اظهارنظرهاي شي‌جين پينگ، رئيس‌جمهوري چين رخ داد. او در سخناني بر گشايش بيشتر در اقتصاد کشورش با افزايش واردات و کاهش سختگيري به مالکيت خارجي تاکيد کرده بود. کاهش تعرفه واردات برخي محصولات از جمله خودرو نيز بخش ديگري از سخنان او را شامل مي‌شد که توانست فضاي ملتهب ناشي ازجنگ تعرفه‌اي ميان آمريکا و چين را آرام کند و معاملات بازارهاي کالايي را با رشد همراه سازد. در اين ميان حمله حوثي‌هاييمن به بخش‌هايي از عربستان که تاسيسات آرامکو را نيز شامل مي‌شود، در تقويت قيمت نفت تاثيرگذار بود.

به گزارش «دنياي اقتصاد» چهارگانه اتفاقات ياد شده در هفته گذشته، جهش بي‌سابقه قيمت نفت به سقف سه ساله را به همراه داشت. هر بشکه نفت خام برنت هفته گذشته بيش از ۵ دلار معادل ۲/ ۸ درصد رشد قيمت را به ثبت رساند و در قيمت ۵۸/ ۷۲دلار بسته شد؛ اين قيمت بالاترين سطح نفت از اواخر سال ۲۰۱۴ به اين سو به شمار مي‌رود. هر بشکه نفت خام آمريکا نيز هفته گذشته رشد ۳/ ۵ دلاري معادل ۶/ ۸ درصد را به ثبت رساند و در قيمت ۳۹/ ۶۷ دلار بر بشکه به معاملات هفتگي پايان داد.

‌نفت ۱۰۰ دلاري و تنش‌هاي خاورميانه

پس از آنکه قيمت نفت در پي افزايش تنش‌ها در خاورميانه به بالاترين سطح از دسامبر ۲۰۱۴ رسيد، تحليلگران بازار اين کالا احتمال افزايش قيمت هر بشکه نفت خام به ۱۰۰ دلار را مطرح کردند. ريسک ژئوپليتيکي که حالا به واسطه بحران سوريه درخاورميانه ايجاد شده است، علت اصلي مطرح شدن اين پيش‌بيني است.تحليلگران بازار در روز جمعه (يک روز پيش از حمله بهخاک سوريه) به سي‌ان‌بي‌سي گفته بودند «احتمال سه رقمي شدن قيمت نفت با توجه به تنش‌هاي خاورميانه و بالا گرفتن آنها در سال جاري اصلا بعيد نيست.»‌ اين تحليلگران براي اثبات پيش‌بيني خود، به ۶ ماه قبل و زماني اشاره مي‌کنند که برخي فعالان بازار پيش‌بيني رسيدن قيمت نفت به ۶۰ يا ۷۰ دلار بر بشکه را جدي نمي‌گرفتند. به اين ترتيب است که آنيش کاپاديا، بنيانگذار و مديرعامل Akap Energy عقيده دارد «با افزايش تنش‌ها در خاورميانه، نفت در ماه‌هاي آينده به بيش از ۱۰۰ دلار بر بشکه نيز خواهد رسيد.»

 در حال حاضر حمله نظامي سه کشور غربي به سوريه انجام شده است. هرچند منابع آگاه اعلام کرده‌اند حملات سه گانهآمريکا و متحدانش به سوريه «هدفمند و محدود» بوده، بايد ديد بازار جهاني نفت با پايان تعطيلات آخر هفته و آغاز فعاليتش در روز دوشنبه، چه واکنشي به اتفاقات اخير خواهد داشت و آيا صحه‌اي بر احتمال رسيدن نفت به ۱۰۰ دلار خواهد گذاشت؟

اين سوال در شرايطي مطرح است که بازار نفت از روز چهارشنبه و با آغاز تهديدهاي دونالد ترامپ نسبت به حمله نظامي به سوريه، واکنش افزايشي از خود نشان داد. به اين ترتيب اگرچه منابع آگاه از محدود بودن حمله‌هاي روز شنبه مي‌گويند، اما اگر اقدامات نظامي آمريکا و سوريه (به همراه متحدانشان) عليه يکديگر در خاورميانه به‌عنوان قلب تپنده توليد نفت بالا بگيرد، قيمت نفت مي‌تواند رکوردهاي تازه‌اي از خود به جاي بگذارد. اين احتمال به خصوص با توجه به تهديد بازگشت تحريم‌ها عليه کشورهاي همراه سوريه در منطقه مطرح است. ايران به‌عنوان کشوري که با سوريه مواضع يکسان دارد، به‌عنوان سومين توليدکننده بزرگ عضو اوپک، از جانب آمريکا با تهديد بازگشت تحريم‌ها مواجه است. مطابق پيش‌بيني‌هاي موجود، بازگشت تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران، مي‌تواند چيزي بين ۲۵۰ تا ۵۰۰ هزار بشکه از عرضه نفت ايران را تحت تاثير قرار دهد. برخي پيش‌بيني‌ها ميزان اثرگذاري اين تحريم‌ها بر عرضه نفت ايران را بيشتر نيز ارزيابي مي‌کنند که به معناي کاهش بيشتر عرضه نفت خام به دنيا  و رشد بيشتر قيمت‌ها است.

آن‌طور که بررسي رفتار بازار در روزهاي پاياني معاملات هفته گذشته نشان مي‌دهد، تنش‌هاي خاورميانه باعث شد قراردادهاي انتظار فروش نفت خام برنت با رشد همراه شود. به گزارش بلومبرگ،  صندوق‌هاي پوشش ريسک   انتظار دارند قيمت معاملات نفت خام برنت به سطوح جديدي دست پيدا کند زيرا با تشديد تنش‌ها در خاورميانه، تقريبا نيمي از عرضه جهاني نفت در معرض خطر قرار خواهد گرفت. سوريه ذخاير نفتي محدودي دارد و از توليدکنندگان مطرح نفت خام در خاورميانه به شمار نمي‌رود، با اين حال افزايش تنش‌ها در اين کشور مي‌تواند بحران را به ساير کشورها در خاورميانه منتقل کرده و توليد نفت را تحت تاثير قرار دهد به گزارش سي‌ان‌بي سي، آنطور که مايکل کوهن، کارشناس بارکيلز بانک مي‌گويد: افزايش تنش در سوريه مي‌تواند به معناي گسترش آن به کشورهايي مانند يمن، عربستان يا عراق باشد. در چنين وضعيتي، توليد نفت در خاورميانه بيش از پيش تحت تاثير قرار گرفته و مي‌تواند روند قيمت آن را صعودي کند.با اين حال بايد ديد واکنش بازار به‌عنوان محلي که دقيق‌ترين رفتارها را نسبت به اتفاقات سياسي و تنش‌هاي ژئوپلتيک از خود نشان مي‌دهد، به ماجراهاي اخير خاورميانه و واکنش طرف‌هاي درگير چه خواهد بود. اما در کنار شوک حمله نظامي آمريکا، فرانسه و بريتانيا به خاک سوريه که به احتمال زياد رشد قيمت در معاملات بازار نفت را در پي خواهد داشت، نمي‌توان از گزارش‌هاي خوش‌بينانه اوپک، آژانس‌بين‌الملليانرژي و اداره اطلاعات انرژي آمريکا چشم‌ پوشيد.

ماموريت اوپک انجام شد؟

در اين ميان هفته گذشته آژانس بين‌المللي انرژي، اداره اطلاعات انرژي آمريکا و اوپک سه سازماني بودند که با انتشار گزارش‌هاي ماهانه خود موجب نوسانات مثبت بازار نفت شدند. به خصوص گزارش آژانس بين‌المللي انرژي که از رسيدن قريب‌الوقوع اوپک به هدف خود از اجراي توافق نفتي و احتمال کاهش سطح موجودي انبارهاي نفتي به متوسط ۵‌ساله خبر داده بود يکي از عوامل افزايش قيمت نفت در آخرين روز معاملاتي(جمعه) محسوب مي‌شود. بر اساس اين گزارش، توليد نفت اوپک ماه گذشته ۲۰۱ هزار بشکه کاهش يافته و ميزان پايبندي ۱۱ عضو اين سازمان به توافق به ۱۶۳ درصد رسيده است. در کنار اين موضوع، متحدان اوپک در خارج از اين سازمان نيز حدود ۹۰ درصد به توافق پايبند بوده‌اند. بر اين اساس آژانس گزارش داده است در مجموع اين کشورها در ماه گذشته ۴/ ۲ ميليون بشکه از عرضه جهاني نفت کاسته‌اند. اين در حالي است که بر اساس توافق مجموع کاهش توليد کشورهاي حاضر در ائتلاف نفتي بايد حدود ۸/ ۱ ميليون بشکه در روز باشد.

با اين حال آنطور که آژانس بين‌المللي انرژي گزارش داده، ميزان عرضه جهاني نفت در ماه مارس سال‌جاري حدود ۴/ ۱ ميليون بشکه بيش‌تر از مارس ۲۰۱۷ بوده و رشد توليد نفت آمريکا مهمترين عامل افزايش سطح عرضه جهاني نفت گزارش شده است. آژانس پيش‎‌بيني مي‌کند که در سال جاري توليد روزانه نفت آمريکا ۳/ ۱ ميليون بشکه نسبت به متوسط سال گذشته ميلادي رشد کند.  در کنار کاهش توليد نفت اوپک و متحدانش، تقاضا براي نفت نيز به خوبي درحال رشد است. بر اساس برآوردهاي IEA ميزان تقاضا امسال ۵/ ۱ ميليون بشکه افزايش خواهد يافت و اين دو عامل در کنار هم موجب کاهش سطح موجودي انبارهاي نفتي شده است. بر اساس گزارش آژانس سطح موجودي انبارهاي نفتي کشورهاي OECD در ماه فوريه ۲۶ ميليون بشکه کاهش يافته و به ۸۴۱/ ۲ ميليارد بشکه رسيده است. آژانس در ادامه گزارش خود اعلام مي‎‌کند سطح موجودي انبارهاي نفتي در ماه فوريه تنها ۳۰ ميليون بشکه بيشتر از مقدار متوسط ۵‌ساله اين ذخاير قرار داشته است. اين در حالي است که اوپک در زمان انعقاد توافقنامه با توجه به افزايش سطح موجودي انبارهاي نفتي جهان(حدود ۲۰۰ ميليون بشکه بيشتر از متوسط ۵‌ساله) هدف خود از توافق را رسيدن سطح اين ذخاير به شرايط نرمال(متوسط ۵ساله) اعلام کرد. آژانس با اشاره به هدف اوپک براي اجراي توافق بر اين باور است که احتمالا در ماه مارس يا نهايتا در ماه جاري ميلادي(آوريل) سطح موجودي انبارهاي نفتي به متوسط ۵ساله رسيده و اوپک به هدف خود دست يافته است. آژانس بين‌المللي انرژي بر اين باور است که اگر پارامترهاي بازار تغيير محسوسي نداشته باشد، موجودي انبارهاي نفتي در ادامه سال با شدت بيشتري کاهش يابد. بر اساس اين گزارش، در صورتي که سطح توليد اوپک ثابت باقي بماند و پيش‌بيني اين سازمان درخصوص رشد عرضه غيراوپکي‌ها و رشد تقاضا براي نفت تغيير چنداني نداشته باشد، حد فاصل سه‌ماهه دوم و سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۱۸ موجودي انبارهاي نفتي روزانه ۶۰۰ هزار بشکه کاهش خواهد يافت. اين سازمان اختلافات اخير آمريکا و چين بر سر تعرفه واردات کالا که نگراني از وقوع جنگ تجاري را به دنبال داشته از ريسک‌هايي مي‌داند که ممکن است سطح تقاضا براي نفت را تغيير دهد. از سويي ريسک‌هاي ژئوپليتيک که موجب افزايش قيمت‌ها به سطوح بيش از ۷۰ دلار شده در صورتي که موجب شوند اين سطح قيمتي حفظ شود يا حتي نفت به قيمت‎هاي بيشتري دست يابد، مي‌تواند پيش‌بيني از ميزان عرضه و تقاضاي نفت را تغيير دهد.

اوپک ديگر سازماني بود که گزارش ماهانه را هفته گذشته منتشر کرد. اوپک نيز افت توليد اعضاي خود در ماه مارس را ۲۰۱ هزار بشکه اعلام کرده و ونزوئلا، آنگولا، نيجريه، ليبي، عراق و عربستان سعودي از عوامل افت توليد نفت اوپک در ماه گذشته معرفي شده‌اند. اين سازمان در مجموع در ماه مارس ۹۶/ ۳۱ ميليون بشکه در روز نفت توليد کرده است. توليد نفت ايران در اين ماه ۳هزار و ۳۰۰ بشکه رشد داشته و به ۸۱۴/ ۳ ميليون بشکه در روز رسيده است. در اين گزارش تقاضا براي نفت اوپک در سال جاري ميلادي ۶/ ۳۲ ميليون بشکه در روز پيش‌بيني شده که نسبت به سطح کنوني توليد اوپک حدود ۶۵۰ هزار بشکه بيشتر است. اما اداره اطلاعات انرژي آمريکا نيز در گزارش هفته گذشته خود به برآورد اين سازمان از ميزان توليد نفت آمريکا پرداخت. اداره اطلاعات انرژي آمريکا ميزان توليد نفت اين کشور در سال ۲۰۱۷ را ۳/ ۹ ميليون بشکه در روز برآورد کرده و پيش‌بيني مي‌کند امسال به ۷/ ۱۰ ميليون بشکه در روز برسد. اين مقدار حدود ۱۰۰ هزار بشکه بيشتر از مقدار پيش‌بيني EIA‌ در ماه گذشته است. اين سازمان همچنين متوسط قيمت نفت برنت در سال جاري و سال ۲۰۱۹ را ۶۳ دلار بر بشکه پيش‌بيني کرده که نسبت به گزارش ماه قبل اين سازمان حدود يک دلار افزايش يافته است.