۴ روز پس از آنکه حسن روحاني در گفت‌و‌گوي زنده تلويزيوني گزارش عملکرد ۱۰۰ روز اول دولت دوم خود را با محوريت موضوعات اقتصادي کشور به مردم ارائه داد، علي لاريجاني رئيس مجلس در يک گفت‌و‌گوي زنده تلويزيوني حضور يافت؛ گفت‌و‌گويي که شامگاه شنبه و به بهانه روز مجلس برگزار شد و بخش عمده آن به اقتصاد و حوزه‌هاي چالش‌برانگيز اقتصادي کشور اختصاص يافت و مسائل سياسي در اولويت دوم قرار گرفت. «دامنه مجاز يارانه‌بگيران» و «ترسيم وضعيت موسسات مالي و سپرده‌گذاران آن» از مهم‌ترين موضوعاتي است که علي لاريجاني آن را تشريح کرد.

محوريت اقتصادي اين گفت‌و‌گوي تلويزيوني، با توجه به اقتصادي بودن گزارش ۱۰۰ روزه حسن روحاني، از دغدغه جدي اين روزهاي سران قوا در باب مسائل اقتصادي ايران حکايت دارد. با اين همه، گرچه روحاني تلاش کرد در دفاع از عملکرد دولتخود، نگاه اميدوارانه به آينده را به مردم القا کند، علي لاريجاني بيشتر بر نقاط چالشي اقتصادي اين روزهاي ايران تاکيد کرد. با اين حال در اظهارات علي لاريجاني وعده‌هايي براي بهبود شرايط نيز داده شد. بررسي مختصات اين گفت‌و‌گوي زنده تلويزيوني نشان مي‌دهد علي لاريجاني در تشريح موضوعات اقتصادي کشور که محوري‌ترين بخش‌هاي مصاحبه‌اش را شکل مي‌داد، اظهارات خود را در دو وجه مطرح کرد؛ نخست از وضعيت اقتصادي کشور گزارش داد و در وجه دوم، به ترسيم رويکردها در اين حوزه پرداخت.

دامنه مجاز يارانه‌بگيران؟

اظهارات رئيس مجلس درباره يارانه‌بگيران، يکي از مهم‌ترين رويکردهايي است که علي لاريجاني در گفت‌و‌گوي خود آن را تشريح کرد. همچنان که گفته شد لاريجاني در اين مصاحبه از شعاع و دامنه مجاز يارانه‌بگيران سخن گفت به‌زعم لاريجاني گرچه جمعيت يارانه‌بگيران بايد تعديل شود اما جامعه هدف يارانه نقدي بايد تغيير کند و تنها به افراد تحت پوشش کميته امداد محدود نماند . او در پرداخت يارانه نقدي، علاوه‌بر «اعضاي تحت پوشش کميته امداد و بهزيستي»، از «روستانشينان و ساکنان شهرهاي کوچک» نيز به‌عنوان کساني که بايد يارانه دريافت کنند ياد کرد. براساس آنچه خبرگزاري خانه ملت از اينمصاحبه تلويزيوني گزارش داد، رئيس مجلس درباره روند حذف برخي افراد از فهرست يارانه‌بگيران گفت: «اين پيشنهاد که يارانه فقط به افراد تحت پوشش کميته امداد و بهزيستي تعلق بگيرد چندان کامل نيست و بايد دربرگيري داشته باشد چون خيلي افراد ديگر بايد در اين فهرست باشند، اما عضو اين دو نهاد نيستند. براي مثال خيلي از روستاييان حتي حاشيه‌نشينان يا ساکنان شهرهاي کوچک بايد يارانه دريافت کنند؛ بنابراين بايد اين دايره را وسيع‌تر کرد که مجلس با همکاري دولت روي آن در حال کار است و در جلسه سران قوا هم گفتيم که به‌صورت معقولي کار سامان پيدا کند.»

اظهارات علي لاريجاني درباره اصلاح و تغيير جامعه هدف يارانه نقدي، از آن منظر داراي اهميت است که حسن روحانيرئيس‌جمهوري، هفتم آذرماه امسال در گزارش عملکرد ۱۰۰ روز اول دولت دوم خود، با اشاره به موضوع يارانه نقدي، دولت را در اين موضوع تابع مجلس خوانده بود. بر اين اساس به‌نظر مي‌رسد با توجه به نقش رئيس مجلس در جريان تصويب طرح‌ها و لوايح و نيز نزديک شدن به قرار دولت براي ارائه لايحه بودجه سال ۹۷ به مجلس، موضوع تغيير جامعه هدف يارانه نقدي مي‌تواند يکي از مهم‌ترين بحث‌هاي بودجه سال آينده باشد.

مجلس و موسسات مالي غير مجاز

يکي ديگر از محورهاي مهم اظهارات علي لاريجاني، اظهارات او درباره وضعيت موسسات مالي غيرمجاز است؛ اين دومين بار در هفته اخير است که رئيس مجلس از تريبون رسمي علاوه‌بر ترسيم وضعيت اين موسسات، به نقش مجلس در حل مشکل سپرده‌گذاران مي‌پردازد. لاريجاني که هشتم آذرماه، طي سخناني در صحن علني مجلس شوراي اسلامي، به بانک مرکزي و وزارت اقتصاد هشدار داد اگر با سرعت بيشتري در حل مشکل سپرده‌گذاران موسسات اعتباري اقدام نکنند، رفتار مجلس نسبت به اين دو نهاد تغيير خواهد کرد، در مصاحبه تلويزيوني خود نيز بار ديگر بر نقش پررنگ مجلس در حل مشکل سپرده‌گذاران تاکيد کرد.

لاريجاني درباره سرنوشت موسسات اعتباري غيرمجاز، اين موسسات را يکي از چالش‌هاي مهم امسال خواند و با اشاره به سرمايه‌گذاري مردم در اين موسسات گفت: «برخي افراد ميزان‌هاي مختلفي از ۵ ميليون تا موارد بالا سرمايه‌گذاري مي‌کردند، مردم زيادي که در اين قضيه سرمايه‌گذاري کردند بايد سال‌ها معطل مي‌شدند. مجلس از طريق کميسيون اقتصاديو صحن علني ورود کرد.» او با اشاره به پيگيري‌هاي مسعود پزشکيان نايب رئيس در اين پرونده گفت: «در اين خصوص وقت زيادي از مجلس و کميسيون و افراد مختلف براي رسيدن به سازوکار مشخص گرفته شد و اين کار همچنان نيز ادامه دارد، در آينده هم بانک مرکزي را موظف کرده‌ايم به اين‌گونه موسسات اجازه حضور در عرصه اقتصادي را ندهند.»  علي لاريجاني البته در ادامه تشريح عملکرد مجلس درباره موسسات مالي غيرمجاز، گفت که مجلس اخيرا در يک مورد، جلوي تشکيل يک صندوق را گرفت. رئيس مجلس در اين بخش از اظهارات خود تلاش کرد به سپرده‌گذاران اطمينان خاطر دهد؛ او در عين حال که تاکيد کرد «سپرده‌گذاران موسسات مالي و اعتباري نگراني نداشته باشند»، به آنها گوشزد کرد که «در انتخاب‌هاي خود دقت کنند.»

تشريح نقش مجلس در اقتصاد

با اين همه موضوع موسسات مالي غيرمجاز، تنها مساله‌اي نبود که علي لاريجاني در گفت‌و‌گوي زنده تلويزيوني خود تلاش کرد از نقش پررنگ مجلس در به نتيجه رسيدن آن سخن بگويد. او به تلاش مجلسي‌ها در مواردي چون اشتغال روستايي، صندوق‌هاي بازنشستگي، صادرات، مناطق آزاد و ماليات نيز اشاره کرد و در اغلب اين موضوعات تاکيد کرد که اگر دولت براي رفع مشکلات لايحه ندهد، مجلس وارد مي‌شود و طرح مورد نياز را براي تصويب، تدوين مي‌کند.

لاريجاني با اشاره به برداشت ۵/ ۱ ميليارد دلار با اذن رهبري از صندوق توسعه ملي براي توسعه روستاها تاکيد کرد: اين مبلغ را در اختيار برخي بانک‌ها قرار داديم تا وام و تسهيلات به کشاورزان داده شود. رئيس مجلس در موضوع صندوق‌هايبازنشستگي هم با تاکيد بر اينکه دولت‌هاي قبل از منابع موجود صندوق‌هاي بازنشستگي براي حل مشکلات ديگر استفاده کردند، توضيح داد: در حال حاضر ۶۰ هزار ميليارد تومان بدهکاري به سازمان تامين اجتماعي وجود دارد و تعداد زيادي از بازنشستگان مي‌گويند پرداخت پول نسبت به شاغلان خيلي تفاوت دارد که درست است. ما در قانون برنامه گفتيم بايد متعادل‌سازي شود که براي تامين آن بايد صندوق‌ها سر پا شوند و توانمندي پيدا کنند. لاريجاني همچنين در تشريح معضل واگذاري واحدهاي توليدي کم درآمد به صندوق‌ها، ابراز اميدواري کرد که مشکل صندوق‌ها ظرف دو سال آينده حل مي‌شود. رئيس مجلس در ادامه اين گفت‌و‌گو با تاکيد بر اهميت موضوع صادرات در بهبود وضعيت اقتصادي کشور، بار ديگر به نقش مجلس اشاره کرد و گفت: در راستاي حمايت از صادرات، پيشنهاد داديم تا يک قانون مستقل از بودجه و دائمي تصويب شود تا منبع روشن و پايدار براي مشوق صادراتي باشد. الان هم در بودجه رديف براي مشوق گذاشته‌ايم؛ اما دولت هرجا کم مي‌آورد از آن برداشت مي‌کند. او همچنين گفت که اگر دولت در زمينه حمايت و بهبود صادرات لايحه ارائه ندهد، مجلس خود وارد عمل مي‌شود و طرح تدوين مي‌کند. رئيس مجلس از ارائه طرح هم فراتر رفت و تاکيد کرد: «حتي اگر لازم باشد به عوارض واردات -غير از محصولات مايحتاج مردم- ماليات اختصاص مي‌دهيم. علاوه‌بر اين در بودجه سال ۹۷ نيز به موضوع صادرات توجه مي‌کنيم و اگر دولت در اين زمينه لايحه ندهد، مجلس طرح مي‌دهد.»

رويکرد انتقادي لاريجاني

علي لاريجاني اما در بخش‌هايي از اين گفت‌و‌گوي تلويزيوني، با رويکردي انتقادي سخن گفت؛ آنجا که درباره وضعيت اجراي اصل ۴۴ توضيح داد.

رئيس مجلس با تاکيد بر اينکه اصل ۴۴ مناسب اجرا نشد، گفت: هدف مهم اين بود که بنگاه‌هاي خصوصي در کشور شکل بگيرد و اقتصاد در دست مردم باشد تا شفافيت و ثروت‌زايي ايجاد شود و رقابت سالم رخ دهد، اما آنچه صورت گرفت منحرف شد؛ چراکه دولت‌ها در اداره کشور کم آورده و بنگاه‌هاي اقتصادي را به‌عنوان بدهي به دستگاه‌ها دادند. رئيس مجلس در اين بخش هم از نقش مجلس غافل نشد. او گفت که در اين راستا گزارشي در مجلس ارائه و براساس آن طرحي تدوين شد تا بر مبناي آن با متخلفان برخورد شده و الزاماتي گذاشته شود. او در بخش ديگر انتقادات خود به موضوع «هوا» اشاره کرد و در اين باره از ۶ برابر بودن تعداد موتورسيکلت‌ها نسبت به اتومبيل انتقاد کرد. او همچنين با بيان اينکه استانداردهاي توليد بايد سختگيرانه‌تر باشد، بر لزوم توليد موتورهاي برقي تاکيد کرد. لاريجاني در بخش انتقادي اظهارات خود از ضرورت رعايت حقابه درياچه‌ها براي جلوگيري از افزايش آلودگي هوا سخن گفت.

موضوعات سياسي

همچنان که گفته شد، علي لاريجاني در اين گفت‌و‌گو، تشريح گسترده موضوعات اقتصادي را بر موضوعات سياسي ترجيح داد. با اين حال او با رويکردي مثبت دو موضوع سياسي را در مصاحبه خود، تشريح کرد؛ نخست تاکيد بر «دقت عمل ايران در برجام» و ديگري، «تشکر از سردارسليماني براي به‌ارمغان آوردن سرمايه امنيت.» رئيس مجلس با بيان اينکه ايران در برجام با دقت عمل رفتار کرد و راهي را در مقابل تنگناي اقتصادي انتخاب کرد، گفت: بايد بدانيم اين راه با دقت و درست انتخاب شد و براي شرايط امروز اقتصادي لازم بود و امروز بايد با هوشياري رصد کنيم. لاريجاني در ادامه به امنيت کنوني ايران اشاره کرد و گفت: «پشت اين امنيت که اکنون ايران دارد بسيار کار شده که از سپاه قدس و از فرمانده سلحشور آن آقاي سليماني تشکر مي‌کنم که سرمايه مهمي شد.»