بازار سهام معاملات روز شنبه را متاثر از افت قيمت‌ کالاهاي جهاني با کاهش ۵۱۷ واحدي (معادل ۵۳/ ۰ درصدي) شاخص کل سپري کرد. به اين ترتيب نماگر اصلي بازار مجدد کانال ۹۸ هزار واحدي را واگذار کرد و در سطح ۹۷ هزار و ۷۸۳ واحدي متوقف شد. اين امر سبب شد تا بازدهي بورس از ابتداي سال تا کنون به ۶/ ۲۶ درصد برسد. در حالي طي روزهاي اخير شاهد اصلاح قيمتي کالاها در بازار جهاني بوديم که اين بازارها در جريان معاملات روزهاي پاياني هفته گذشته ريزش بيشتري را تجربه کردند. در اين شرايط در حالي همچنان عدم اطمينان در معاملات بازار سهام مشاهده مي‌شود که با ريزش قيمت‌ها در بازارهاي جهاني، ابهامات موجود در معاملات افزايش يافته است. کاموديتي‌ها در معاملات آخرين روز کاري هفته گذشته با ترک سطوح بالاي خود مسير اصلاحي را در پيش گرفتند و تمامي کالاها اعم از فلزات و نفت در اين بازار با روند منفي قيمتي مواجه شدند. در اين ميان ريزش شديد قيمت نفت در بازارهاي جهاني، فشار فروش مضاعفي را بر بازار وارد کرد. بورس تهراندر جريان معاملات روز شنبه تحت تاثير افت قيمت نمادهاي کالايي و در صدر آن گروه فلزي و پالايشي با افت ۵۳/ ۰ درصديشاخص کل مواجه شد. البته در اين ميان سهامداران حقوقي به جمع‌آوري سهام پرداختند. به‌طوري‌که معامله‌گران حقوقي در جريان معاملات اين روز با اختصاص خالص خريدي معادل ۳۵ ميليارد تومان، مانع از ريزش بيشتر قيمت‌ها در بازار شدند.

فضاي مبهم و افزايش نبود اطمينان

بررسي روند کنوني نشان از آن دارد که همچنان عدم اطمينان بر بازار حاکم است؛ هر چند کماکان در تحليل‌هاي کلي تغييري ايجاد نشده و همان شرايط قبلي بر بازار حاکم است و اين عقيده که افت قيمت‌ها گذراست، وجود دارد، اما فضا مبهم است. بايد توجه داشت در هفته گذشته در حالي بازارهاي جهاني کالا با اصلاحي در محدوده ۸-۷ درصدي و بعضا ۱۰ درصدي مواجه شدند که بورس تهران به اين موضوع بي‌واکنشي نشان داد و در مجموع هفته شاخص کل بورس ۵۰۰ واحد افت را تجربه کرد. به عبارت دقيق‌تر افت به ثبت رسيده بازار سهام به رغم ريزش‌هاي مزبور در بازارهاي جهاني، چندان عجيب نبود و نشان دهنده واکنش منطقي بازار بود. در شرايط کنوني نيز هر چند فروشنده جدي براي عرضه سهام وجود ندارد و در صورت فروش نيز شاهد جمع‌آوري سهام از سوي خريداران هستيم، اما بايد ديد با افزايش هراس در بازارهاي جهاني آيا همچنان بورس بي‌اعتنا به اين موضوع مطابق با روزهاي اخير عمل خواهد کرد يا با ريزش بيشتري مواجه خواهد شد. به عبارت دقيق‌تر ثبات متغيرها در شرايط کنوني با ترديد مواجه است و چنانچه افت قيمت‌ها در بازارهاي جهاني تداوم داشته باشد، کف‌هاي جديدي براي سهام وابسته شناسايي خواهد شد. در اين صورت بازار با واکنش بيشتري مواجه خواهد شد. در شرايط کنوني هر چند عمده تحليل‌ها از روند حرکتي بازارهاي جهاني نشان از روند مقطعي اصلاحي و احيا در اين بازارها دارد و موسسات معتبر جهاني همچنان بر پيش‌بيني‌هاي قبلي خود مبني بر نبود بحران جهاني در اين بازارها پافشاري مي‌کنند، اما تجربه نشان داده که نمي‌توان احتمال بروز بحران را در آنها ناديده گرفت. در واقع همواره بحران‌هاي جهاني در مقاطعي رخ داده که هيچ انتظاري براي وقوع آن نبوده است. در اين راستا با توجه به نزديک شدن به جشن شکوفايي در چين، انتظار براي التهاب بيشتر در بازارهاي کالاي جهاني وجود دارد. اين امر مي‌تواند فضاي مبهم کنوني را تحت تاثير بيشتري قرار دهد و به افزايش ابهامات منجر شود. به بيان ديگر در شرايط کنوني نمي‌توان تحليلي مناسب از آينده بازارهاي جهاني ارائه داد و اظهار‌نظر قطعي در اين خصوص داشت.

ريزش قيمت جهاني نفت

در فضاي کنوني ريزش شديد قيمت نفت در بازارهاي جهاني فشار فروش مضاعفي را بر نمادهاي وابسته در بازار سهام ايجاد کرده است. به‌طوري‌که نرخ جهاني نفت خام آمريکا با سقوط قابل‌توجهي به ۲/ ۵۹ دلار در هر بشکه رسيد. به اين ترتيب با افت هفتگي ۵/ ۹ درصدي، بيشترين افت هفتگي در ۲ سال اخير (از نوامبر ۲۰۱۶) را تجربه کرد. همچنين قيمت نفت برنت نيز با کاهش شديدي به۶۲ دلار رسيد و افت ۵/ ۸ درصدي را رقم زد.

از سوي ديگر علاوه بر بازارهاي کالايي، ناپايداري نرخ دلار در بازار ارز در سطوح کنوني نيز همچنان مطرح است؛ در اين خصوص دلار در روزهاي پاياني هفته و از عصر روز چهارشنبه با فشار شديدي مواجه شد. اما به دنبال آن در جريان معاملات روز شنبه شاهد نوسان دلار در کانال۴۶۰۰تا۴۷۰۰ توماني بوديم که در نهايت نرخ اين ارز در محدوده ۴ هزار و ۷۰۰ تومان تثبيت شد. در نهايت هر دلار آمريکا در جريان معاملات روز شنبه با رشد ۴۵ توماني به نرخ ۴ هزار و ۷۲۵ تومان معامله شد. هر چند فعالان بورس تهران طي هفته‌هاي اخير از دو ناحيه مزبور (يعني رشد قيمت دلار و سطوح بالاي قيمت کالا در بازارهاي جهاني) انتظار سودآوري از شرکت‌ها داشتند اما در حال حاضر با توجه به ابهامات موجود، نمي‌توان برآورد دقيقي از تاثير اين عوامل بر گزارش‌هاي بهمن ماه شرکت‌ها داشت. به عبارت دقيق‌تر بايد در انتظار گزارش‌هاي ماهانه مزبور از سوي بنگاه‌هاي فعال در بازار سهام باشيم تا تاثير نوسانات مزبور را بر عملکرد آنها مشاهده کنيم.

رفتار فلزي‌ها در واکنش به بازارهاي جهاني

همان‌طور که گفته شد درحالي شاخص کل بورس کاهش ۵۱۷ واحدي را در جريان معاملات روز شنبه تجربه کرد که بيشترين تاثير منفي بر اين نماگر از سوي گروه فلزات اساسي و به ويژه نماد ملي مس ايران بود. در واقع همگام با افت قابل توجه بهاي فلزات اساسي در بازارهاي جهاني، نمادهاي فلزي در بورس تهران نيز مسير کاهشي را در پيش گرفتند. نزول قيمت مس جهاني به سطوح ۶۷۵۰ دلاري، افت قيمت نمادهاي ملي مس ايران و مس شهيد باهنر را در گروه فلزي به دنبال داشت. همچنين در اين گروه، نمادهاي متعلق به گروه روي بيشترين افت قيمتي را تجربه کردند. بهاي هر تن فلز روي در آخرين روز کاري هفته در بازارهاي جهاني، به ۳ هزار و ۳۷۰ دلار رسيد. اين امر سبب شد تا کاهش قيمت در نمادهاي وابسته به اين موضوع يعني کالسيمين و فرآوري مواد معدني را شاهد باشيم. به‌طوري‌که در ابتداي ساعات معاملاتي روز شنبه شاهد تشکيل صف فروش سنگين براي اين دو نماد بوديم. هر چند در ادامه معاملات با افزايش تقاضا، صف مزبور جمع‌آوري شد اما در نهايت دو نماد مزبور با کاهش قيمت در محدوده سقف ۵ درصدي به کار خود پايان دادند.

پالايشي‌ها يکپارچه قرمزپوش شدند

به دنبال ريزش قيمت نفت در بازارهاي جهاني، شاهد ايجاد فشار فروش بر سهام شرکت‌هاي پالايشي فعال در بورس بوديم. با توجه به کاهش قابل‌توجه نرخ جهاني نفت خام آمريکا به کمتر از ۶۰ دلار، نمادهاي فعال در گروه پالايشي يکپارچه قرمزپوش شدند. البته در اين ميان خريدهاي صورت گرفته از سوي حقوقي‌هاي بازار در عدم تشکيل صف فروش براي آنها بي‌تاثير نبود. معامله‌گران حقوقي به دنبال ريزش قيمتي نمادهاي مزبور و جذابيت در اين نماد به خريد سهام اين گروه اقدام کردند. البته در اين ميان نبايد نقش حمايتي حقوقي‌ها را نيز ناديده گرفت. به اين ترتيب بيشترين خريدهاي صورت گرفته از سوي حقوقي‌ها در گروه پالايشي بود. به‌طوري‌که خالص خريد حقوقي‌ها در سه نماد «شبريز»، «شتران» و «شبندر» به بيش از ۱۲ ميليارد تومان رسيد. در اين ميان پالايش نفت اصفهان بيشترين ميزان کاهش قيمت را در بين هم‌گروهي‌هاي خود تجربه کرد و به اين ترتيب بيشترين اثر منفي را بر شاخص کل برجاي گذاشت. در کنار «شپنا»، نمادهاي «شبندر»، «شتران» و «شبريز» نيز در فهرست نمادهاي اثرگذار بر افت شاخص کل قرار گرفتند. به اين ترتيب در مجموع روز شنبه شاهد جابه‌جا‌يي بيش از ۵۸ ميليون سهم در گروه پالايشي بوديم که اين دادوستد با ارزشي معادل ۳۰ ميليارد تومان همراه شد. اين امر سبب شد تا صنعت مزبور، بيشترين ارزش معاملات را در ميان ۳۷ صنعت بورسي ديگر به خود اختصاص دهد. به اين ترتيب حدود ۲۵درصد از ارزش کل معاملات بازار سهام در جريان روز شنبه به اين گروه اختصاص داشت. در مجموع روز شنبه ارزش کل معاملات (بدون احتساب معاملات بلوکي و اوراق مشارکت) به ۱۴۵ ميليارد تومان رسيد.همچنين در حالي حجم کل مبادلات(معاملات خرد) صورت گرفته به ۶۳۴ ميليون سهم رسيد که حدود ۲۰۰ ميليون سهم مزبور به دادوستد سهام خودرويي تعلق داشت.