بورس تهران معاملات روز گذشته را با رشد ۵۵/ ۰ درصدي شاخص کل پشت سر گذاشت تا بازدهي کل بازار از ابتداي سال براي بار دوم در بهار وارد محدوده مثبت شود. نماگر اصلي سهام که طي روزهاي کاري يکشنبه و دوشنبه تحت فشار فضاي احتياطي بازار و با شناسايي سود از سوي برخي فعالان متوقف شده و در بازه منفي قرار گرفته بود، در پايان معاملات ديروز رشد قابل‌ملاحظه ۵۳۱ واحدي را ثبت کرد و با قدرت در ارتفاع ۹۶ هزار و ۳۷۹ واحد ايستاد. اين رشد وامدار حضور پررنگ سهامداران حقيقي و رشدمعنادار ارزش معاملات به ويژه در گروه‌هاي فلزي و معدني است. سيگنال‌هاي مثبت از معاملات فيزيکي بورس کالا، نوسان نرخ در بازار غيررسمي ارز و همچنين وضعيت مطلوب بازار جهاني در کنار نخستين نشانه‌ها از گسيل نقدينگي به سمت سهام از مهم‌ترين مولفه‌هاي اثرگذار بر رشد معنادار شاخص سهام در جريان معاملات روز گذشته ارزيابي مي‌شوند. برآيند اين عوامل شاخص کل را به سطحي رساند که طي دو ماه گذشته آن را تجربه نکرده بود. در واقع، با احتساب رشد شاخص در روز گذشته، نماگر سهام به بالاترين سطح خود از بيست‌ و دوم فروردين‌ماه رسيد و در نتيجه توانست بازدهي ۱/ ۰ درصدي را از ابتداي سال ثبت کند. سطح عمومي قيمت سهام در روزهاي يکشنبه و دوشنبه عمدتا تحت تاثير اخبار ناخوشايند پيرامون صنايع بزرگ بازار از ادامه حرکت در مسير صعودي بازمانده بود. در نتيجه با ايجاد فضايي احتياطي و بروز سيگنال‌هاي منفي و همچنين فروش سهام و شناسايي سود به منظور حفظ سرمايه از گزند ريسک‌هاي احتمالي، قيمت سهام تحت فشار قرار گرفت. با اين حال، حمايت عوامل بنيادي و چشم‌انداز مطلوب سهام مانع از افت معنادار قيمت‌ها شد.

پيام مثبت بورس کالا

معاملات بورس کالا در روزهاي اخير بيش از پيش مورد توجه فعالان اقتصادي قرار گرفته است. معاملات نقدي و فيزيکي اين بازار حاوي پيام‌هاي مهمي براي فعالان اقتصاي و بورسي طي روزهاي گذشته بوده است. از رويدادهاي مهم و موثر ديروز عرضه محصولات شرکت فولاد خوزستان در بورس کالا بود که مستقيما اثر معناداري بر سهام وابسته داشت. قيمت پايه عرضه محصولاتفولاد خوزستان رشد بيش از ۳ درصدي را نسبت به جلسه پيشين معاملاتي ثبت کرد و از سوي ديگر اختلاف نزديک ۱۰ درصدي قيمت تقاضا و عرضه (تاييد قدرت تقاضا) موجب تقويت تقاضاي سهام زنجيره فولاد بورس تهران شد.

سبقت «فولاد» از «فارس»

بيش از يک‌چهارم ارزش معاملات خرد بورس تهران طي روز گذشته در سهام گروه فلزات اساسي به گردش درآمد. چنان‌که انتظار مي‌رفت نماد «فولاد» به‌عنوان پيشران اصلي روند شاخص در مرکز توجه بازار قرار داشت و در پايان معاملات ديروز بيشترين اثر مثبت را بر شاخص سهام بر جا گذاشت. پيش از اين، افت قيمت «فولاد» در روزهاي يکشنبه و دوشنبه عامل فشار بر شاخص کل بود که عمدتا ناشي از شناسايي سود از سوي سهامداران و زمزمه‌هاي مداخله در قيمت‌گذاري محصولات‌ اين شرکت در بورس کالا بود. با اين حال، پس از وقفه دوروزه شاهد رشد مجدد قيمت «فولاد» و اثرگذاري بر روند عمومي بازار بوديم. نماد «فولاد» با احتساب رشد قيمت روز گذشته توانست عنوان بزرگترين شرکت بورس تهران را از نماد «فارس» بگيرد و بيشترين ارزش بازار را در بازار سهام کشورمان به نام خود ثبت کند.  

نماد «فخوز» با عرضه مطلوب محصولاتش در بورس کالا پس از «فولاد» در رتبه دوم فهرست نمادهاي اثرگذار بر شاخص کل نشست. «کگل» نيز به همراه نماد ملي مس ايران به ترتيب در رتبه‌هاي سوم و چهارم اين فهرست قرار گرفتند تا جمع فلزي-معدني‌هاي حمايت‌کننده از شاخص بيشتر شود. اين چهار نماد بيش از ۳۸۰ واحد در محاسبه نماگر بازار اثر مثبت داشتند که نشان‌دهنده حمايت قاطع اين دسته از سهام از شاخص بازار است.ملي مس ايران طي معاملات ديروز بيشترين نقدينگي را در بين سهام مختلف جذب کرد. اين نماد در کنار ديگر نمادهاي توليدکننده محصولات مسي به دنبال رشد قابل‌ملاحظه قيمت جهاني مس با افزايش قيمت مواجه شدند. هر تن فلز مس طي معاملات ديروز در بورس فلزات لندن در محدوده قيمتي ۷ هزار و ۲۵۵ دلارمبادله شد و همچنين فلز روي نيز در بالاي مرز ۳ هزار و ۲۰۰ دلار نوسان داشت. بازه قيمتي دلچسبي که موجب رشد تقاضا در سهام وابسته در بورس تهران طي چند روز اخير شده است. هر چند روند قيمتي فلزات پايه از هفته گذشته وارد اين بازه شد اما اين احتمال وجود داشت که اين روند پايدار نباشد. اما تثبيت قيمت جهاني فلزات مزبور در اين محدوده موجب تقويت اطمينان سهامداران بورس تهران و در نتيجه حضور پررنگ‌تر در خريد قابل‌توجه در نمادهاي مرتبط با صنعت مس و روي در روز گذشته شد؛ قدرت تقاضا در اين گروه به حدي بود که علاوه بر گردش قدرتمند نقدينگي در نماد «فملي»، قيمت نمادهايي نظير «فاسمين»، «فرآور» و «فسرب» را به سقف مجاز روزانه نزديک کرد. اما چنان‌که مي‌دانيم حضور پررنگ سهامداران حقيقي و جابه‌جايي بيش از ۵۰ ميليارد توماني در سهام گروه فلزات تنها به سيگنال‌هاي بورس کالا يا قيمت‌هاي جهاني وابسته نيست بلکه نشانه‌هاي بازار ارز نيز بر اين روند اثرگذار است. برآيند معاملات گروه‌هاي فلزي و معدني در روز گذشته نشان مي‌دهد که برداشت معامله‌گران از وضعيت بازار ارز مثبت است.

نشانه‌هاي گشايش در بازار ارز

بازار ارز طي دو ماه گذشته دستخوش تحولات و نوسانات زيادي شده است و همين امر معاملات سهام وابسته را تحت‌الشعاع قرار داده است. در آخرين تحولات شاهد بروز نوسان پردامنه در بازار ارز غيررسمي و تجربه نرخ بي‌سابقه دلار بوديم که بخشي از اين رشد را به افزايش تقاضا براي تعطيلات هفته گذشته و همچنين عيد فطر نسبت مي‌دهند. با اين حال، احتمال شروع مجدد فعاليت‌هاي هسته‌اي منجر به ايجاد فضاي رواني و در نتيجه دامن زدن به نوسان قيمت‌ها براي ارز و سکه شد. از سوي ديگر، نرخ دلار رسمي از سوي بانک مرکزي با شيب ملايمي در حال افزايش است. مجموعه اين اتفاقات نشان‌دهنده عدم موفقيت سياست‌گذار در حوزه بازار ارز طي ماه‌هاي اخير است. برابر آخرين تحولات، روز دوشنبه نامه‌اي از وزارت صنعت و معدن به بانک مرکزي ارسال شد که فهرستي از محصولات پتروشيمي و معدني به آن پيوست شده که مطابق آن صادرکنندگان فهرست ملزم به واريز ارز صادراتي خود به سامانه نيما شده‌اند. همزمان، رئيس سازمان توسعه تجارت خبر از ايجاد مسير جديد براي ساماندهي بازار ارز در قالب اعطاي مجوز براي معامله اظهارنامه‌هاي صادراتي داد که حاوي پيام مهمي به سهامداران بود. بر اساس صحبت‌هاي اين مقام مسوول، بخشي از صادرکنندگان مي‌توانند اظهارنامه‌هاي صادراتي را با نرخ توافقي به واردکنندگان بفروشند. به گزارش «دنياي اقتصاد» و بر اساس خبري که از سوي رئيس سازمان توسعه تجارت اعلام شده، بازار جديدي براي صادرکنندگان کالا با پايه غيرنفتي ايجاد شده و آنها ملزم به ارائه ارز به چرخه اقتصاد از طريق سامانه نيما نيستند، بلکه اظهارنامه صادراتي صادرکننده مي‌تواند براي واردات اقلام خاصي که قرار است به زودي اعلام شود، استفاده شود. در مجموع چنين برداشت مي‌شود که نوسانات قابل توجه بازار در عقب‌نشيني سياست‌گذار از سياست ارزي خود بي‌تاثير نبوده است. از اين حيث، برداشتي که مطابق نمونه‌هاي تاريخي از رويکرد اخير دولت مي‌توان کرد، عقبگرد تدريجي از قلمرو بازار  ارز است.

واکنش بازارها به «ديدار تاريخي»

روز گذشته جهان به تماشاي ديدار تاريخي رئيس‌جمهوري آمريکا و رهبر کره شمالي نشسته بود. کساني که تا چند ماه قبل درجنگ لفظي يکديگر را «روان‌نژند» و «مجنون» مي‌خواندند اکنون در برابر هم قرار گرفته و حضور روياروي هم را «پيش‌درآمدي بزرگ به صلح» تعبير کردند. همزمان با اين ديدار، در بازارهاي جهاني شاهد کاهش نسبي تقاضا براي دارايي‌هاي امني چون ارز و طلا و در نتيجه افت قيمت اين دارايي‌ها در بازار جهاني بوديم.

افزون بر اين، معامله‌گران بازارهاي جهاني طي اين هفته در انتظار نتايج رويدادهاي مهم و سرنوشت‌سازي هستند که از آن جمله مي‌توان به نشست بانک‌هاي مرکزي آمريکا و اروپا و همچنين بانک مرکزي ژاپن اشاره کرد. آماري که در هفته‌هاي قبل از وضعيتبازار کار آمريکا منتشر شد نشان‌دهنده رشد اشتغال و در نتيجه رسيدن بيکاري به کمترين سطح از سال ۲۰۰۰ شد. اين امر در کنار رشد توليد صنعتي اين کشور از عوامل مهم در تعيين چشم‌انداز پولي اقتصاد آمريکا هستند. از اين منظر، انتظار مي‌رود که فدرال رزرو نرخ بهره را براي دومين بار در سال ۲۰۱۸ افزايش دهد. بنابراين با تحقق اين امر شاخص دلار تقويت و در نتيجه فشار بر قيمت جهاني مواد خام از اين ناحيه حفظ خواهد شد. هر چند نشست ديگر بانک‌هاي اروپا و ژاپن و همچنين گزارش اشتغال انگلستان نيز از تقويت ديگر ارزها در برابر دلار حکايت دارد و مي‌تواند در فشار بر ارزش دلار اثرگذار باشد. در مجموع تمرکز بازارهاي مالي جهاني در اين هفته به نشست‌هاي مزبور است که طي سه روز پيش رو برگزار خواهد شد.

از سوي ديگر، شروع هفته بازار جهاني چندان به کام نفت نبود. گرچه نگراني از کاهش توليد ونزوئلا و تنزل صادرات نفت ايران در پي بازگشت تحريم‌هاي آمريکا همچنان از قيمت اين کالاي استراتژيک حمايت مي‌کند اما افزايش توليدات بزرگترين توليدکننده‌هاينفت جهان يعني روسيه، آمريکا و عربستان سعودي عامل فشار بر قيمت نفت به شمار مي‌رود. برآيند اين نيروهاي متضاد قيمت هر بشکه نفت برنت را در معاملات ديروز به نزديکي مرز ۷۶ دلار تنزل داد که گزارش افزايش توليدات اوپک در ماه گذشته ميلادي نيز بر اين روند اثرگذار شد.

خيز نقدينگي براي تصاحب سود

عواملي که به آن پرداخته شد تا حدود زيادي در شفافيت بازارها و رفع بار احتياطي از دوش سهام اثرگذار بود و موجب تقويت اطمينان در بين فعالان بازار به ويژه مشارکت گسترده در گروه‌هاي پيشران فلزي و معدني شد. اما علاوه بر نيروهاي سه‌گانه مزبور (سيگنال‌هاي مثبت بورس کالا، بازار ارز، بازار جهاني) موضوعي که به‌طور محسوسي در دادوستدهاي ديروز انعکاس يافت رشد هماهنگ قيمت‌ها با افزايش گردش نقدينگي در بازار بود. چنان‌که مي‌دانيم حجم عظيمي از نقدينگي طي سال‌هاي اخير در اقتصاد خلق شده که تمام آثار تورمي خود را بروز نداده است. اغلب کارشناسان بر اين باورند که اين حجم انبوه نقدينگي به‌طور تدريجي در حال نشت و نفوذ در بازارهاي مختلف اعم از مسکن، ارز و سکه است. از اين منظر، مطابق با تعديل قيمت‌هاي نسبي انتظار مي‌رود که بخشي از اين نقدينگي به سمت سهام سرازير شود تا تعادل عمومي در تمام بازارها تحقق يابد.

ارزش معاملات خرد سهام در سه روز گذشته به‌طور معناداري افزايش داشته است. رشد بيش از ۶۵‌درصدي ارزش معاملات اين سه روز نسبت به متوسط سال جاري نشان‌دهنده خيز نقدينگي به سمت سهام است. با اين حال، شايد اين پرسش مطرح شود که قدرت نقدينگي در صنايع مختلف متوازن نيست، بنابراين نبايد اين واقعيت را به معناي ورود پول جديد به بازار دانست. اما نمونه‌هاي تاريخي در بورس تهران نشان مي‌دهد که شروع يک جريان قدرتمند معمولا سهامي را متاثر مي‌کند که اثر مستقيمي از اين رويداد مي‌پذيرند که در اين مورد خاص مي‌توان گروه فلزي و معدني را مثال زد. اما چنان که مي‌دانيم حجم نقدينگي که انتظار مي‌رفت در سال جاري در قيمت‌ها نمودار شود در حال هجوم به بازارهاي مختلف است که سهام نيز از اين قاعده مستثنا نيست. در اين شرايط موضوع ديگري که مي‌تواند حرکت سهام را در مسير صعودي تقويت کند، حمايت عوامل بنيادي و پايداري روندهاست. در واقع رشد مستمر قيمت‌ها مي‌تواند موجب تشديد حسرت جاماندگي در بين سهامداران شود. بنابراين فعالاني که استراتژي خود را به جاي مقاومت در برابر روندهاي بنيادي، بر مدار پذيرش قدرت سهام و مشارکت در خريد مي‌بندند مي‌توانند ضمن تزريق نقدينگي به بازار در روند صعودي سهام سهيم باشند.

 

09-01