معاملات روز گذشته بورس تهران با رشد ۱۹۱۴ واحدي (معادل ۴/ ۱ درصد) شاخص کل به پايان رسيد تا نماگر اصلي بازار سهام کمتر از ۷۰۰ واحد با فتح قله تاريخي خود فاصله داشته باشد. عقبگرد قيمت‌ها در بازار ارز و سکه در کنار اميدواري به تداوم اصلاح دستورالعمل‌ها در بورس کالا زمينه افزايش تقاضاي سهام را فراهم کرد و در نهايت شاخص سهام موفق به پس گرفتن دو کانال از دست رفته خود در روزهاي اخير شد. رشد عمومي قيمت سهام در اولين روز از هفته جاري در شرايطي رخ داد که بسياري از کارشناسان معتقدند بازگشت آرامش نسبي به بازار ارز و سکه به تدريج، سهام را به‌عنوان گزينه جذاب کسب سود مد نظر سهامداران قرار خواهد داد. از اين رو پتانسيل صعود بورس بالا ارزيابي مي‌شود. اتفاقي که البته نيازمند تمهيداتي است که مهم‌ترين‌ آن تلاش سياست‌گذار در راستاي از بين رفتن جذابيت سفته‌بازي در بازار ارز و سکه است.

نوبت به بازار سهام رسيده است؟

در گزارش پيشين «دنياي اقتصاد» با عنوان عيار جذابيت بازار سهام بر پتانسيل صعود بورس تاکيد شد. رشد دسته جمعي شاخصصنايع بورسي طي معاملات روز گذشته نشانه‌اي از بازگشت توجهات به بازار سهام بود. بازار سکه و ارز در هفته گذشته در مسيرجهش قرار گرفتند با اين حال در ادامه فعالان اقتصادي شاهد عقب‌نشيني قيمت‌ها در اين دو بازار بودند. به اين ترتيب در حالي که روز چهارشنبه نرخ دلار به ۱۵ هزار تومان نيز رسيد، در معاملات روز گذشته حدود ۱۳ هزار تومان گزارش شد. اين روند در بازار سکه نيز رخ داد.

برهمين اساس است که بسياري از کارشناسان و حتي تکنيکاليست‌ها موج پاياني صعود قيمت‌ها در بازار سکه و ارز را پيش بيني مي‌کنند. امري که نشان مي‌دهد انتظارات کسب سود در اين دو بازار کاسته شده است. اين موضوع مي‌تواند بازار سهام را به گزينه بعدي کسب سود نزد سرمايه‌گذاران تبديل کند. علاوه بر اين عامل جهش قيمت‌ها در بازار سکه و ارز افزايش تورم بوده است و بر اين اساس محرک تورمي به تدريج به بازار سهام نيز مي‌رسد. چرا‌که بازدهي بازارهاي سرمايه‌گذاري در شرايط تورمي در نهايت به هم مي‌پيوندند. شايد نمونه اين امر را بتوان در ونزوئلا مشاهده کرد. رشد افسار‌گسيخته قيمت‌ها در اين کشور با انتقال موج تورمي به ديگر بازار‌ها، در نهايت جهش بازار سهام اين کشور را نيز به دنبال داشت تا جايي که از ابتداي سال ۲۰۱۷ تاکنون يکي از بهترين عملکرد‌هاي بازار سهام در جهان مربوط به ونزوئلا است (در اين ميان بايد توجه داشت قصد نگارنده به هيچ وجه مقايسه وضعيت ايران و ونزوئلا نيست. اين تنها مثالي از رسيدن موج تورم به بازارها از جمله بازار سهام است).

علاوه بر دو موضوع مزبور، به نظر مي‌رسد دولت نيز قصد مديريت بازار‌هاي سکه و ارز را دارد و اين جنبه ديگر افزايش پتانسيل صعود قيمت سهام ارزيابي مي‌شود. با اين حال نوع مديريت سياست‌گذار در اين باره مهم است. اگر اين مديريت در جهت از بين رفتن جذابيت سفته‌بازي در بازار ارز و سکه باشد، شرايط براي بازگشت توجه به بازار سهام مهيا مي‌شود. با اين حال بايد توجه داشت اگر اين مديريت با هدف کاهش سنگين نرخ ارز صورت گيرد، دير يا زود بازهم جريان‌هاي سفته‌بازي در اين بازار تشديد مي‌شود. به عبارت ديگر سرکوب نرخ دلار در نهايت با فشار بر بازار ارز، به مثابه فنر جمع مي‌شود. اين فنر اما بالاخره در يک مقطع آزاد مي‌شود و باز هم شوک‌هاي منفي در اقتصاد ايجاد مي‌کند. بر همين اساس مديريت سياست‌گذار بايد به نحوي باشد که با به حداقل رساندن جذابيت سفته‌بازي ثبات را به بازار ارز بازگرداند نه اينکه با سرکوب نرخ بار ديگر شرايط نااطميناني را در اقتصاد کشور رقم بزند.در اين شرايط و با بازگشت ثبات و آرامش به بازار‌هاي ارز و سکه، بازار سهام مي‌تواند جذابيت نهفته خود را به سهامداران نشان دهد. اما چرا نمي‌گوييم بازار مسکن؟ اين موضوع به اين دليل است که قيمت مسکن در ماه‌هاي اخير نيز رشد نسبتا قابل توجهي را تجربه کرد و به دليل سرمايه بالاي مورد نياز براي ورود به اين بخش، عملا قدرت خريد مردم را کاهش داده است. اين موضوع در شرايط فعلي نيز مشاهده مي‌شود به‌طوري که آمارها از رکود نسبي معاملات اين حوزه حکايت دارند.

 صنايع تفکيک مي‌شوند؟

همان‌طور که اشاره شد، نشانه‌هاي بازگشت آرامش در بازار ارز و سکه و به دنبال آن ثبات نرخ‌ها مي‌تواند قطعه اول پازل صعود قيمت‌ها در بازار سهام باشد. اما در ادامه اين واقعيت صورت‌هاي مالي شرکت‌هاي مختلف بازار سهام است که ديگر قطعات پازل صعود قيمت‌ها را ترسيم مي‌کند. با بازگشت آرامش به بازار سهام و به‌رغم پتانسيل نهفته در بورس در نهايت واقعيت‌هاي صورت‌هاي مالي، صنايع و نمادها را تفکيک مي‌کنند. کارشناسان معتقدند پس از تجربه سال‌هاي اخير، بازار به اين آگاهي رسيده است که خود را از دام سفته بازي نجات دهد. چرا‌که باوجود افت‌و‌خيز قيمت سهام در نهايت اين واقعيت صورت‌هاي مالي است که قيمت سهام را تعيين مي‌کند. در شرايط کنوني پتانسيل صعود قيمت‌ها در برخي صنايع با توجه به نسبت قيمت بر درآمد سهم بالا ارزيابي مي‌شود. از اين رو مد‌نظر سهامداران قرار دارند و محل مطمئن‌تري براي کسب سود در بازار به شمار مي‌روند. با اين حال در اين شرايط برخي افراد با صرف نظر يا نديدن برخي عوامل در جست‌وجوي گزينه‌هاي ديگري هستند. در اين فضا توجه به فعال شدن جريان‌هاي سفته‌بازي در برخي نمادها ضروري است. بايدتوجه داشت، طمع کسب سود بيشتر و غالبا در نمادهاي کوچک‌تر بدون پشتوانه بنيادي، موجب جاماندن برخي فعالان از رشد سهام شده است. بر همين اساس به سهامداران پيشنهاد مي‌شود، در ورود به نمادهاي تحت تاثير جريان‌هاي سفته بازي ريسک‌ها را مد‌نظر قرار دهند.

 اصرار بر دخالت در بازار

بورس کالا در سال‌هاي گذشته تحت تاثير مکانيزم عرضه و تقاضا در تعيين قيمت کالاها موفق به حذف بخش قابل توجهي از رانت موجود در اقتصاد شده بود. اين امر اما از ابتداي سال جاري تحت تاثير رالي قيمت ارز متوقف شد و بازهم شاهد انتقال بخش قابل توجهي رانت در عرضه محصولات پايه در بازار سهام بوديم. موضوعي که تحت تاثير الزام شرکت‌ها به عرضه محصولات با نرخ ۴۲۰۰ توماني در بورس کالا رخ داد. اين موضوع رانت قابل توجهي از سوي صنايع بالا دستي به سوي صنايع پايين دستي منتقل و ضربه به صنايع بالا دستي را روز‌به‌روز بيشتر کرد. پس از آن به تدريج براي مهار کردن اين رانت سياست‌گذار تصميم به افزايش دامنه نوسان قيمت محصولات عرضه شده در اين بازار گرفت. براي برخي محصولات همچون مس و آلومينيوم و فرآورده‌هاي نفتي اين سقف نوسان قيمت برداشته شد با اين حال اين موضوع در مورد فولاد پابرجاست (البته دامنه نوسان اين محصول نيز از ۵ به ۱۵ درصد افزايش يافته است). هر چند اين روند سيگنال عقب نشيني دولت از دخالت در اين بازار را منعکس مي‌کرد اما سياست‌گذار همچنان به رويه سابق خود ادامه مي‌دهد و در اين باره حتي صحبت از تصميماتي مي‌شود که نتيجه آن تشديد رانت موجود در اين بازار است. در اين خصوص ديروز صحبت‌هاي معاون وزير صنعت مورد توجه بود. منصور معظمي، معاون وزير «صمت» گفته است که در وضعيت کنوني اقتصاد ايران عرضه کالا در بورس معنا و مفهومي ندارد. از اين جمله مي‌توان اين را برداشت کرد که سياست‌گذار قصد پايان دادن بر انتقال رانت در بورس کالا وفشار بر صنايع بالا دستي را ندارد. امري که در صورت وقوع علاوه بر فشار بر صنايع بالادستي در نهايت يکي از اضلاع فشار بر معاملات سهام کشور نيز خواهد بود.

 خودنمايي مجدد فولاد سازان با بهبود انتظارات

«فولاد» در ابتداي معاملات ديروز در صدر فهرست نمادهاي موثر بر رشد شاخص قرار گرفت. انتظار براي بهبود شيوه قيمت‌گذاري محصولات فولادي در بورس کالا عامل اصلي حمايت از فولادسازان به شمار مي‌رود. اين موضوع در صحبت‌هاي کارشناسان شرکت‌کننده در نظر سنجي اين هفته سايت تحليلي «دنياي بورس» نيز وجود داشت. اين کارشناسان انتظار براي عقبگرد سياست‌گذار از دخالت در ساز‌و‌کار قيمت‌ها در بورس کالا را يکي از عوامل صعود قيمت‌ها ارزيابي کرده بودند. علاوه بر اين بايد در نظر داشت روند قيمت محصولات فولادي در بازارهاي آسيايي نسبتا مطلوب بوده است و وضع مجدد محدوديت‌هاي زيست‌محيطي دولت چين بر صنعت فولاد اين کشور چشم‌انداز صعودي از قيمت‌ها را ترسيم کرده است. پس از افزايش دامنه نوسان قيمت فولاد به ۱۵ درصد در بورس کالا، تمامي محصولات شرکت فولاد مبارکه با تقاضاي قدرتمند قيمت‌ها مواجه شد. بهبود انتظارات در مورد سهام فولادي در شرايطي مطرح است که در ادامه معاملات عدم قطعيت‌ها در رابطه با رفتار سياست‌گذار سبب افت نسبي تقاضا در سهام مربوطه شد.

 تداوم صعود در صنعت پالايشي

عصر روز يکشنبه هفته گذشته خبر برداشتن سقف قيمت فرآورده‌هاي نفتي در بورس کالا منتشر شد. در ادامه از روز دوشنبه نمادهاي زير‌مجموعه صنعت پالايشي بر مدار صعودي قيمت سهام حرکت کردند. به اين ترتيب در ساعات ابتدايي معاملات تقريبا غالب نمادهاي اين گروه تا سقف مجاز قيمتي رشد کردند با اين حال در ادامه در برخي نمادهاي اين گروه تقاضا تا حدودي عقب نشست و موجب فاصله قيمت‌ها از سقف روزانه شد. شاخص اين گروه در پايان معاملات ديروز رشد ۶/ ۲ درصدي را تجربه کرد. «شپنا» و«شتران» به ترتيب رتبه اول و چهارم جدول نمادها با بيشترين تاثير فزاينده بر نماگر اصلي بازار سهام را به خود اختصاص دادند. از جمله اخبار اثر گذار در اين گروه فروش محصولات فرعي در بورس کالا بود. ديروز ۱۵ هزار تن وکيوم باتوم پالايشگاه بندرعباس در قيمت پايه ۱۳۳۵ تومان به ازاي هر کيلوگرم عرضه شد که قيمت پاياني اين معامله در سطح نزديک به ۴۰۲۰ تومان قرار گرفت (رشد ۲۰۱ درصدي نسبت به قيمت پايه). با اين حال نماد شبندر در ساعات پاياني داد و ستدها وارد محدوده منفي شد که در نهايت با رشد ۷/ ۰درصدي به کار خود پايان داد.

 بازهم کوچک‌تر‌ها

رشد تقاضا ديروز به‌طور دسته جمعي در اکثر سهام بازار مشاهده مي‌شد. تمامي صنايع ديروز با رشد شاخص به کار خود پايان دادند. با اين حال ديروز نيز معامله‌گران به سهام کوچک‌تر بازار اقبال بيشتري نشان دادند. اين تقاضا شتاب بيشتري نسبت به روزهاي قبل نيز داشت. به اين ترتيب در حالي که شاخص کل هموزن در هفته گذشته رشد ۹/ ۳ درصدي را ثبت کرد، ديروز اين نماگر افزايش بيش از ۷/ ۲ درصدي را به نمايش گذاشت.

به‌طور مثال نمادهاي خودرويي و قطعه‌سازي بر مدار رشد حداکثري قيمت قرار گرفتند. شاخص اين گروه در پايان معاملات ديروز رشدي ۷/ ۳ درصدي را تجربه کرد. معاملات سهام گروه خودرو طي دو سه هفته اخير عمدتا با محوريت اخبار آزادسازي قيمت خودرو دنبال شده است. شکل‌گيري صف خريد در دو خودروساز بزرگ بازار حکايت از خوش‌بيني معامله‌گران نسبت به افزايش قيمت رسمي خودرو دارد. امري که طي روزهاي گذشته محل گمانه‌زني و شايعات بسياري بوده است. سايت «دنياي بورس» در گزارشي تاييد کرده است: به دليل چالش بين توليدکنندگان و مراجع قيمت‌گذاري اين مساله همچنان محل سوال است اما انتظار براي تعديل قيمت‌ خودروهاي داخلي متناسب با جهش نرخ ارز و تورم عامل رشد تقاضا به شمار مي‌رود. از اين ديدگاه، گر چه سهام خودرويي به شهادت صورت‌هاي مالي‌شان عمدتا با زيان مواجه‌اند اما انتظار رشد قيمت محصولات عامل تقاضاي قوي در اين گروه است.

 همگام با بازيگران

روز شنبه، خالص تغيير مالکيت به نام معامله‌گران خرد بازار رقم خورد و حدود ۳۹۰ ميليون سهم به ارزش ۶۵ ميليارد و ۵۰۰ ميليون تومان از پرتفوي حقوقي‌ها به سبد سهام معامله‌گران حقيقي افزوده شد. بيشترين خالص خريد سهامداران خرد در نمادهاي زيرمجموعه گروه محصولات شيميايي به ثبت رسيد. به اين ترتيب خالص خريد حقيقي‌ها در نمادهاي پتروشيمي به ۱۱ ميليارد و ۷۰۰ ميليون تومان رسيد. گروه فني و مهندسي نيز در اين روز شاهد تغيير مالکيت حدود ۷ ميليارد و ۸۰۰ ميليون توماني به نفع حقيقي‌ها بود. خودرويي‌ها ديگر گروهي بودند که با خالص خريد ۵ ميليارد و ۹۰۰ ميليون توماني توسط معامله‌گران خرد بازار همراه شدند.

در صدر خريد معامله‌گران حقيقي، تمايل به جمع‌آوري سهام گروه مپنا قرار داشت. خالص خريد حقيقي‌ها در نماد مزبور به حدود ۱۸ ميليون سهم به ارزش حدود ۷ ميليارد و ۸۰۰ ميليون تومان بالغ شد. نماد معاملاتي ماشين‌سازي اراک نيز در اين روز شاهد جابه‌جايي ۴۶ ميليون سهم به ارزش ۵ ميليارد و ۸۰۰ ميليون تومان در مسير حقوقي به حقيقي بود. نماد معاملاتي شرکت سرمايه‌گذاري صنايع شيميايي ايران از ديگر نمادهاي بورس تهران بود که روز گذشته مورد اقبال معامله‌گران خرد بازار قرار گرفت. به اين ترتيب ديروز حدود ۱۳ ميليون و ۶۰۰ هزار سهم «شيران» به ارزش ۵ ميليارد و ۲۰۰ ميليون تومان به پرتفوي حقوقي‌ها اضافه شد.

در آن‌سوي بازار نماد معاملاتي پتروشيمي پارس شاهد جابه‌جايي يک ميليون و ۵۰۰ هزار سهم خود به ارزش ۵ ميليارد تومان در مسير حقيقي به حقوقي بود. نماد معاملاتي شرکت سيمان شمال ا‌ز ديگر نمادهاي ديروز بازار سهام بود که مورد توجه سهامداران حقوقي قرار گرفت. بر اين اساس افزون بر ۱۰ ميليون و ۸۵۰ هزار سهم «سشمال» به ارزش يک ميليارد و ۶۰۰ ميليون تومان از سبد سهام حقيقي‌ها به پرتفوي معامله‌گران حقوقي افزوده شد. در مجموع خريد حقوقي‌ها نيز سيماني‌ها با خالص خريد ۸۷۰ ميليون تومان در صدر قرار داشتند.

 بازار ديروز از دريچه آمار

روز گذشته شاخص کل بورس تهران رشد ۱۹۱۴ واحدي را تجربه کرد و در سطح ۱۳۹ هزار و ۶۲۹ واحدي قرار گرفت تا بازدهي اين بازار از ابتداي سال به بيش از ۴۵ درصد برسد. ديروز در بازار سهام بيش از ۲۷۷۱ ميليون سهم به ارزش حدود ۶۲۵ ميليارد تومان داد‌و‌ستد شد. از اين ميزان بيش از ۵۲۸ ميليارد تومان به ارزش معاملات خرد سهام اختصاص داشت. بررسي‌ها نشان مي‌دهد ارزش معاملات ديروز نسبت به روز چهارشنبه رشد بيش از ۴۵ درصدي را تجربه کرده است. ديروز تمام صنايع فعال در بازار سهام روند صعودي داشتند. در صدر صنايع با بيشترين بازدهي به ترتيب مي‌توان به محصولات چوبي، زراعت، ساخت دستگاه و وسايل ارتباطي، خدمات فني و مهندسي، انبوه‌سازي، قند و شکر و محصولات کاغذي اشاره کرد که همگي رشد بالاي ۴ درصدي شاخص را تجربه کردند. از سوي ديگر صنايع دباغي، منسوجات، استخراج زغال‌سنگ، محصولات شيميايي، ماشين آلات و دستگاه‌هاي برقي وحمل و نقل کم بازده‌ترين صنايع بورسي در معاملات ديروز به شمار مي‌روند. خودرو، بانک و موسسات اعتباري و فلزات اساسي در صدر صنايع با بيشترين حجم معاملات قرار گرفتند. صنعت فلزات اساسي و محصولات شيميايي نيز در صدر جدول گروه‌ها با بيشترين ارزش داد‌وستد‌ها قرار گرفتند.

09 (1)

 

روز فروش در بازارها 

ترين‌هاي بورسترين‌هاي فرابورساخبار مجامع
صنايع بورسيشرکت‌هاي بورسيبازار نفت
بازار طلابازار فلزاتبازار پتروشيمي‌ها
بورس کالاشاخص‌هاي بورستحليل بورس