پيش‌بيني‌ها حاکي از آن است که نرخ تورم ميانگين در سال ۱۳۹۶، براي دومين سال متوالي تک‌رقمي خواهد شد. رخدادي کهاقتصاد ايران پس از حدود نيم قرن شاهد آن خواهد بود. مطابق بررسي‌ها، اگر نرخ تورم ماهانه اسفند ماه کمتر از رقم ۳/ ۴ درصد باشد، در اين صورت نرخ تورم ميانگين در پايان سال جاري رقمي به زير سطح ۱۰ درصد خواهد رسيد و پس از نرخ تورم ۹ درصدي در سال قبل، اين دومين سال متوالي است که نرخ تورم اقتصاد ايران تک‌رقمي خواهد بود. اين در حالي است که آمارهاي ماه گذشته و شرايط اقتصاد کنوني، مانند کاهش نوسانات ارز نيز اين موضوع را تاييد مي‌کند که نرخ تورم ماهانه اسفند نيز، دور از انتظار و جهشي نخواهد داشت، بنابراين احتمال عدم وقوع اين رخداد بسيار ضعيف است. آخرين بار در ابتداي دهه ۱۳۵۰ بود که نرخ تورم ميانگين در دو سال متوالي تک رقمي ثبت شد و پس از آن هيچ گاه اقتصاد ايران شاهد، وقوع آن نبود.

تغيير فاز تورم نقطه به نقطه

بانک مرکزي آخرين آمار گزارش شاخص بهاي مصرف‌کننده در سال جاري مربوط به بهمن ماه ۱۳۹۶ را منتشر کرد. آمار تورمي آخرين ماه يعني اسفند در هفته نخست سال آينده منتشر خواهد شد. شاخص بهاي کالاها و خدمات مصرفي (CPI) معيار سنجش تغييرات قيمت کالاها و خدماتي است که توسط خانوارهاي شهرنشين ايراني به مصرف مي‌رسد. اين شاخص به‌عنوان وسيله‌اي براي اندازه‌گيري سطح عمومي قيمت‌ کالاها و خدمات مورد مصرف خانوارها، يکي از بهترين معيارهاي سنجش تغيير قدرت خريد پول داخل کشور، به شمار مي‌رود. بر اساس آمارهاي بانک مرکزي در بهمن ماه سال جاري شاخص قيمت مصرف‌کننده در بهمن ماه به ۴/ ۱۱۳ واحد رسيده است. اين شاخص در دي ماه معادل ۴/ ۱۱۲ واحد عنوان شده بود، بنابراين تورم ماهانه بهمن ماه معادل ۹/ ۰ درصد گزارش شده است. تورم ماهانه در دي ماه معادل ۴/ ۰ درصد اعلام شده بود، بنابراين اين دومين ماه متوالي است که تورم ماهانه زير يک درصد گزارش شده است. در دو ماه آبان و آذر تورم ماهانه به ترتيب ۳/ ۱ و ۹/ ۱ درصد ثبت شده بود و بيم اين مي‌رفت که روند صعودي نرخ تورم در ماه‌هاي پاياني سال جاري نيز تداوم يابد.

آمارهاي ميانگين نشان مي‌دهد نرخ تورم ماهانه در سال جاري نسبت به سال قبل کمتر بوده است. بر اساس اين آمار، به‌طور ميانگين تورم ماهانه در يازده ماه نخست سال جاري ۶/ ۰ درصد ثبت شده است، اين رقم در يازده ماه نخست سال قبل ۸/ ۰ درصد ثبت شده بود. معيار مهم ديگر براي ارزيابي نرخ تورم، تغييرات شاخص بهاي مصرف‌کننده در يک ماه مشخص نسبت به مدت مشابه سال قبل است که به آن نرخ تورم نقطه به نقطه گفته مي‌شود. نرخ تورم نقطه به نقطه در سال ۱۳۹۶، سه مسير متفاوت را طي کرد. از فروردين تا مهر ماه سال جاري از سطح ۷/ ۱۲ درصد به سطح ۴/ ۸ درصد کاهش يافت، اما پس از کاهشنرخ سود بانکي در شهريور ماه، انتظارات بازارها نيز تغيير کرد و به سطح ۱۰ درصد در آذر ماه افزايش يافت. اما در دو ماه اخير اين روند نيز تغيير يافته و دوباره نرخ تورم نقطه به نقطه در دو ماه دي و بهمن ماه روند نزولي را طي کرده است. نرخ تورم نقطه به نقطه که در دي ماه با ثبت ۷/ ۹ درصد دوباره وارد فاز تک رقمي شده بود، حال اين روند نزولي ادامه داده و در بهمن ماه سال جاري به رقم ۴/ ۹ درصد رسيده است. بايد تاکيد کرد که با توجه به شرايط کنوني و تغيير انتظارات تورمي، پتانسيل کاهش نرخ تورم در ماه‌هاي آينده نيز وجود دارد. بررسي‌ها از آمار بانک مرکزي نشان مي‌دهد که نرخ تورم ماهانه اسفند کمتر از ۷/ ۱ درصد گزارش شود، نرخ تورم نقطه به نقطه وارد فاز ۸ درصد خواهد شد.

تکرار تورم تک رقمي در سال ۱۳۹۶

آمار سوم و مهمي که مي‌توان از گزارش شاخص بهاي مصرف‌کننده، استخراج کرد، نرخ تورم ميانگين است. اين نرخ داراي حافظه ۲۴ ماهه است، به اين نحو که تغييرات شاخص بهاي مصرف‌کننده در ۱۲ ماه منتهي به يک ماه مشخص را نسبت به مدت مشابه سال قبل در نظر مي‌گيرد. اين نرخ، در گزارش دهي‌ها عموما مورد توجه مسوولان قرار مي‌گيرد، گرچه برخي از کارشناسان و اقتصاددانان، معتقدند نرخ تورم نقطه به نقطه داراي اطلاعات به روزتري است و بايد اين نرخ مورد ملاک تغييرات سطح قيمت‌ها قرار گيرد. آمارهاي بانک مرکزي نشان مي‌دهد نرخ تورم ميانگين در بهمن ماه پس از دو ماه ماندن در سطح دو رقمي، دوباره به سطح زير ۱۰ درصد رسيده است، بر اساس اين آمارها نرخ تورم ميانگين در دومين ماه زمستان، ۹/ ۹ درصد ثبت شده است. پيش‌بيني‌ها حاکي از آن است که با يک احتمال بسيار بالا نرخ تورم ميانگين در پايان سال ۱۳۹۶، تک رقمي خواهد شد. بر اساس محاسبات، تنها در صورتي نرخ تورم ميانگين بالاتر از ۱۰ درصد ثبت مي‌شود که نرخ تورم ماهانه در اسفند ماه بيش از رقم ۳/ ۴ درصد باشد. اين در حالي است که آخرين باري که نرخ تورم ماهانه بالاي ۳/ ۴ درصد گزارش شده بود، به زمان بهمن سال ۹۱ مي‌رسد که نرخ تورم ماهانه در اين زمان ۳/ ۵ درصد ثبت شده بود. عموما نرخ تورم ماهانه در اسفند، نسبت به ساير ماه‌ها بالاتر است، اما امکان اينکه اين نرخ بالاي ۴ درصد باشد، بسيار ضعيف است. حتي در اسفند ماه سال قبل که نرخ تورم ماهانه در سطح بالايي قرار داشت، اين رقم به ۱/ ۲ درصد رسيد، اما پس از آن همواره کمتر از اين مقدار قرار داشت، اين روندها در کنار وضعيت شرايط اقتصاد کلان، نشان مي‌دهد نرخ تورم اسفند ماه نيز کمتر از ۴ درصد خواهد بود. در هفته‌هاي اخير بانک مرکزي با هدف کنترل نوسانات ارزي، بسته سه محوري را طراحي کرد، با عملي شدن اين بسته از هفته گذشته، عملا از شدت حرارت بازار ارز نيز کاسته شد و نرخ ارز روند نزولي را در اين مدت طي کرده است. همچنين طرح بانک مرکزي براي افتتاح گواهي سپرده با نرخ ۲۰ درصد و پيش فروش سکه به شکل ۶ ماهه و يکساله باعث شده که نقدينگي سرگردان از بازارهاي کالايي جمع شود. در نتيجه تهديدات تورمي حداقل در کوتاه مدت برطرف شده است، با اين روند مي‌توان پيش‌بيني کرد که نرخ تورم در اسفند ماه نيز روند مشابه ماه‌هاي قبل را داشته باشد.

رخداد نيم قرني

بررسي‌ها نشان مي‌دهد با تک رقمي شدن نرخ تورم براي دومين ماه متوالي در سال ۱۳۹۶، اين رخداد پس از ۴۶ سال (حدود نيم قرن) در اقتصاد کشور رخ خواهد داد. آخرين بار در ابتداي دهه ۱۳۵۰ نرخ تورم ميانگين براي دو سال متوالي نرخ تورم تک رقمي ثبت شده بود و به نظر مي‌رسد که اين اتفاق دوباره پس از اين سال ها، در حال رخ دادن است. پس از ثبت تورم پايين در ابتداي دهه ۱۳۵۰ با افزايش قيمت نفت در اين دوره عملا شرايط تورمي اقتصاد ايران نيز تغيير کرد و در نتيجه پس از اين سال، در هيچ دوره‌اي نرخ تورم اقتصاد ايران براي دو سال متوالي زير ۱۰ درصد قرار نگرفت. حال با آمار بانک مرکزي، به نظر مي‌رسد که اقتصاد ايران در سال ۱۳۹۶، اين رکورد را تغيير خواهد داد. پيش از اين صندوق بين‌المللي پول در سال جاري، نرخ تورم را در سطح ۱۱ درصد پيش‌بيني کرده بود. همچنين برخي از مسوولان بانک مرکزي نيز از وقوع نرخ ۱۰ درصدي براي پايان سال خبر داده بودند، اما به نظر مي‌رسد که بايد نسبت به اين پيش‌بيني‌ها تجديد نظر صورت گيرد.

تفاوت نگاه مرکز آمار

پيش تر مرکز آمار ايران نيز گزارش تورمي بهمن ماه را منتشر کرده بود که نشان مي‌دهد در آمارهاي اين دو نهاد اختلاف وجود دارد. محاسبات گزارش مرکز آمار حاکي از آن است که تورم ماهانه گزارش مراکز شهري ايران در بهمن ماه معادل ۳/ ۰ درصد بوده که نسبت به ۹/ ۰ درصد بانک مرکزي رقم پاييني است. در اين گزارش تورم نقطه به نقطه نيز ۴/ ۸ درصد ثبت شده که نسبت به آمار بانک مرکزي يک واحد درصد کمتر است. نرخ تورم ميانگين نيز در گزارش مرکز آمار ۲/ ۸ درصد ثبت شده است که با آمار بانک مرکزي اختلاف ۷/ ۱ واحد درصدي دارد. وجود دو مرجع آماري در نرخ تورم باعث شده که ابهامات درخصوص تغيير سطح عمومي قيمت‌ها در بين کارشناسان و اقتصاددانان وجود داشته باشد.

عقبگرد تورم در گروه مسکن

بانک مرکزي در يک گزارش، جزئيات تورم در گروه‌هاي کالاها و خدمات شاخص بهاي مصرف‌کننده را نيز منتشر مي‌کند. در اين گزارش ۱۲ گروه با وزن‌هاي متفاوت وجود دارد. بررسي‌ها نشان مي‌دهد که بيشترين اثر مثبت را در تورم بهمن ماه گروه خوراکي‌ها و آشاميدني‌ها داشته است. اين گروه از لحاظ اهميت دومين گروه مهم گزارش شاخص بهاي مصرف‌کننده را دارد ووزن اين گروه يک چهارم وزن کل شاخص بهاي مصرف‌کننده است. بر اساس آمار اين گزارش، تورم ماهانه خوراکي‌ها ۳/ ۱ درصد است که يکي از تورم‌هاي ماهانه بالا در بين گروه‌ها است. همچنين تورم نقطه به نقطه اين گروه نيز معادل ۵/ ۱۱ درصد بوده که نسبت به ميانگين رقم بالايي بوده است. مهم‌ترين گروه گزارش شاخص بهاي مصرف‌کننده، مسکن، آب، برق، گاز و ساير سوخت‌ها است که ۳۷ درصد وزن کل را تشکيل مي‌دهد. اين گروه در بهمن ماه داراي تورم ماهانه ۶/ ۰ درصدي بوده، که نسبت به ماه‌هاي قبل، روندي کاهشي را ثبت کرده است نرخ تورم نقطه به نقطه اين گروه نيز ۸/ ۸ درصد ثبت شده است.

بيشترين نرخ تورم ماهانه در بين گروه‌ها در گروه تفريح و امور فرهنگي چاپ شده که معادل ۲ درصد بوده است، همچنين کمترين نرخ تورم ماهانه مربوط به گروه پوشاک و کفش بوده که تورم ماهانه اين گروه منفي ۱/ ۰ درصد ثبت شده است. در بين گروه‌ها بيشترين تورم نقطه‌به نقطه در گروه تحصيل ثبت شده که اين رقم ۱/ ۱۴ درصد بوده است، همچنين نرخ تورم نقطه به‌نقطه گروه ارتباطات با ثبت رقم ۷/ ۱ درصد، کمترين سطح را در مقايسه با ديگر گروه‌ها دارد.

خبر